• Değerli fotoğraf severler 2022 yılı sizlere daha fazla umut, daha fazla sevinç, daha fazla mutluluk getirsin. Yaşamınızda güzel yıllar, mutlu yarınlar, gerçek dostluklar hep sizlerle olsun. Yeni yılın size ve tüm sevdiklerinize sağlık, mutluluk, neşe, başarı, bolca para, sevgi ve huzur getirmesini dileğiyle. Işığınız bol olsun... Birkarefotoğraf Ekibi.

Fotoğrafçılıkta Örtücü (enstantane) Sistemi

birkarefotograf

Administrator
Yönetici
birkarefotograf-diyafram-enstantane-iso-3.jpg


Yeniden fotoğraf makinesinin temel yapısını hatırlayalım. Fotoğraf makineleri içine ışık sızdırmayan bir gövdeye sahiptir. Bu gövdenin ön yüzünde objektif, arka yüzünde (gövdenin içinde) film yer alır. Objektiften giren ışık belirlenen diyafram açıklığından geçerek filme ulaşır. Bu şekliyle fotoğraf makinesinin çalışması insan gözüne benzer; ancak insan gözüne göz bebeğinden giren ışık retinada görüntüyü oluşturduktan sonrada gözün içine girmeye devam eder. Oysa fotoğraf makinesinde pozlamayı sağlayan ışık, diyafram açıklığıyla belli bir miktar olarak film yüzeyine ulaştığında bu ışığın belli bir süre içinde filmi pozlaması gerekir.

Pozlamanın gerçekleşebilmesi, bir nesnenin fotoğrafının çekilebilmesi için ışığın miktar ve süre açısından kontrol edilmesi gerekir.
Pozlama sürecinde, fotoğraf makinesine giren ışık miktarı diyafram sistemiyle kontrol edilirken süre olarak ise örtücü sistemiyle kontrol edilir. Örtücü sistemi, sanki bir kepenk gibi açılıp kapanarak filmin bir süre içinde ışıktan etkilenmesini sağlar. Örtücü açıldığında filmin her noktası aynı oranda pozlanır. Örtücü normal konumunda kapalı bir kepenk gibi durur, fotoğraf çekim işlemi başlayana kadar filmi tamamen karanlık bir ortamda tutar. Pozlama sırasında, kepenk belli bir süre açık kalarak filmi pozlar ve yeniden kapanarak filmi yine karanlık bir ortamda tutar. Örtücünün açılıp kapanma arasındaki ‘süre’ örtücünün sağladığı pozlama süresidir. Örtücünün iki temel işlevi vardır: İlki pozlama sırasında ışığı süre açısından kontrol etmektir. İkincisi ise hareketli nesnelerin dondurularak net çıkmasını sağlamaktır.

Film yüzeyinde pozlama süreciyle görüntü filmin ışığa duyarlı yüzünde oluşur. Filmin ışığa duyarlılığı da pozlama sürecinde önemlidir, Filmin duyarlılığı arttıkça daha az süre içinde ışıktan etkilenir, Bunun anlamı şudur: İlk fotoğraf makinelerinde ışığa karşı duyarlılığı çok yavaş filmler kullanılıyordu bu nedenle, filmin pozlama süresi çok önemli değildi, Yıllar sonra ışığa karşı çok hassas film ve objektiflerin bulunmasıyla birlikte, fotoğraf makinelerinde örtücünün önemi arttı, Pozlama süresi, saat ya da dakika olarak değil bir saniyenin dilimlerine kadar azaldı, Günümüzde [SUP]1[/SUP]/4000, [SUP]1[/SUP]/8000, [SUP]1[/SUP]/16000 örtücü hızları olan fotoğraf makineleri vardır,
Örtücü değeri ya da örtücü hızı olarak adlandırılan birimler, diyafram değeri gibi uluslararası kabul edilmiş rakamlarla gösterilir, Örtücü değeri, örtücünün açık kalma süreci saniyenin ondalık, yüzdelik ve bindelik birimleriyle belirlenmiştir, Örtücü hızları, diyafram değerleri gibi birbirinin katları olarak büyür ve küçülür, Örtücü değerleri ya da örtücü hızları sırasıyla şöyledir:

B T 1 [SUP]1[/SUP]/2 [SUP]1[/SUP]/4 [SUP]1[/SUP]/8 [SUP]1[/SUP]/15 [SUP]1[/SUP]/30 [SUP]1[/SUP]/60 [SUP]1[/SUP][SUP]1[/SUP]/125 /250 [SUP]1[/SUP]/500 [SUP]1[/SUP]/1000 [SUP]1[/SUP]/2000 [SUP]1[/SUP]/4000 [SUP]1[/SUP]/8000 [SUP]1[/SUP]/16000



Örtücü değeri ya da örtücü hızında 1 tam saniye olarak ilk değer belirlenmiştir. [SUP]1[/SUP]/2 ise saniyenin yarısı, [SUP]1[/SUP]/l25’td saniyenin 125’de biridir. Örtücü hızı milisaniye ile ölçülür. Milisaniye (ms) saniyenin binde biridir. Örneğin; ara değer olan [SUP]1[/SUP]/50 örtücü hızı 20 ms, [SUP]1[/SUP]/lOOO ise 1 msdir. Sıralamalarda örtücü hızları 1 tam saniye ile başlar; ancak makinelerde bunun öncesinde tam saniye olarak 1, 2, 4 diye artan uzun pozlama değerleri de yer alır. Örtücü sisteminin pozlamadaki işlevini anlamak için rakam olarak örtücü hızlarının anlamını iyi bilmek gerekir. Örtücü hızı rakam olarak büyüdüğünde örtücü süre olarak daha az açık kalır.
Örtücü sisteminin yeri: Örtücü 35 mm. film kullanan fotoğraf makinelerinde gövde üzerinde, roll film kullanan ve yaprak film kullanan fotoğraf makinelerinde ise objektif üzerinde yer alır.

Örtücünün görevi: Örtücü pozlama sırasında ışığı süre açısından kontrol eder.
Örtücünün yapısı: Makinenin gövdesi üzerinde yer alan örtücüler odak düzeyli, perdeli örtücüdür. Objektif üzerinde yer alanlar ise yaprak örtücü şeklindedir.
Bir fotoğraf makinesinin üzerinde şu şekilde örtücü değerleri yer alabilir. B, T, 8, 4, 2, 1, [SUP]1[/SUP]/2, [SUP]1[/SUP]/4, [SUP]1[/SUP]/8, [SUP]1[/SUP]/15, [SUP]1[/SUP]/30,[SUP]1[/SUP]/60, [SUP]1[/SUP]/125, [SUP]1[/SUP]/500, [SUP]1[/SUP]/lOOO, [SUP]1[/SUP]/2000 vd. Bu değerlerin anlamı şöyledir: B ve T değerleri uzun pozlama için kullanılır. B (bulb) konumunda çekim düğmesine basıldığı süre örtücü açık kalır. Bu değer ile çekim düğmesine örneğin 5 saniye basılarak örtücünün 5 saniye süreyle pozlama yapması sağlanır. T (Time) konumunda ise çekim düğmesine basıldığında örtücü açılır ve yeniden düğmeye basılana kadar örtücü açık kalır. 1/60’tan az örtücü hızlarında, örtücünün açık kalma süresi giderek uzar ve bu süre içinde fotoğraf makinesi titremeden elde tutulamaz. Bu nedenle, özel kullanımlar dışında, 1/60 örtücü hızının altında makinenin üçayak üstünde durması gerekir. [SUP]1[/SUP]/125 ve üstündeki hızlarda makine rahatlıkla elde titretmeden tutulabilir. Günümüzde fotoğraf makinelerinde, özellikle de 35 mm. makinelerde odak düzeyli örtücülerin en üst hızı [SUP]1[/SUP]/lOOO, [SUP]1[/SUP]/2000, [SUP]1[/SUP]/4000, [SUP]1[/SUP]/8000 ve [SUP]1[/SUP]/16000 vd/dir.

[SUP]1[/SUP]/60'dan az örtücü hızında fotoğraf makinesi elde tutulamaz, üçayak kullanmak gerekir. Flaş kullanımında ise flaşın tam çaktığı anda, örtücünün tamamen açık olarak film karesinin tamamını görmesi gerekir. [SUP]1[/SUP]/250 ve daha yukarısındaki örtücü hızlarında bu genellikle mümkün değildir. Bunun için [SUP]1[/SUP]/60 ya da bazı makinelerde [SUP]1[/SUP]/125 ya da daha farklı hızlar kullanılabilir.


Pozlama yaparken diyaframın nasıl çalıştığını anlamak çok kolay olmasına rağmen örtücünün çalışma sistemini anlamak o kadar kolay değildir. Basit fotoğraf makinelerindeki örtücü sistemi bu konuyu anlamak için iyi bir örnektir. İnce bir metalden yapılmış olan yuvarlak bir disk düşünün. Disk, tam orta noktasından tutturularak kendi ekseni etrafında dönmektedir. Diskin, kenarına yakın olarak, üzerine bir pencere açılır. Orta noktasından bağlı olduğu yerde disk pervane gibi dönebilmektedir. Bu diskin gözünüzün tam önünde döndüğünü düşünün. Diskin üzerindeki pencere, gözünüzün önüne geldiğinde ışığı göreceksiniz, disk bir tur daha atarak pencere yeniden gelene kadar gözünüz karanlıkta kalacaktır. Bu disk, makinenin içinde filmin önünde durur. Objektiften gelen ışık, disk üzerine ulaşır, ancak diski geçerek filme ulaşamaz. Disk kendi ekseni etrafında dönüp pencere filmin önüne geldiğinde, aynı gözümüzle baktığımızda olduğu gibi film ışığı görür yani objektiften gelen ışık filme ulaşır. Disk yavaş dönerse pencere filmin önünde uzun kalır, pozlama süresi artar. Disk hızlı dönerse pencere filmin önünde kısa kalır, pozlama süresi azalır. Bu tür basit sistemlerde süreyi ayarlamak için disk üzerindeki pencerenin büyüklüğü de değiştirilebilir. Genellikle bu tür basit örtücüler,
1/40 hızında sabit çalışırlar.
Fotoğraf makinelerinde iki farklı şekilde örtücü sistemi kullanılır. Birincisi Yaprak Örtücülerdir. İkincisi ise Odak Düzeyli Örtücülerdir.

YVpuzxA.png


Yaprak örtücüler fotoğraf makinelerinde çok eskiden beri kullanılır. Bu örtücüler objektif üzerinde yer alır.
Objektifin içinde yer alan bu örtücü diyaframa benzer çalışma şekli diyafram gibi iris şeklinde açılıp kapanarak örtücü hızını verir. Yaprak örtücülere diyafram tipi örtücü de denir.

Günümüzdeki makinelerde bu sistemin elektronik olarak çalışanları geliştirilmiştir. Yaprak örtücü sistemi, 35
mm. refleks fotoğraf makinelerinde kullanılmaz. Hatta sabit objektifli basit35 mm. fotoğraf makineleri dışında kullanılmaz. Yaprak örtücüler, orta boy ve büyük boy stüdyo tipi fotoğraf makinelerinde kullanılır. Yaprak örtücü sistemi olan objektifin doğal olarak maliyeti fazladır. Yaprak örtücülerin en önemli özelliği, her örtücü hızında eş zamanlı olarak elektronik flaş ile kullanılabilmesidir. Diğer örtücü sisteminde bu mümkün değildir. Bu sistemde en yüksek örtücü hızı [SUP]1[/SUP]/500’dür.

Fotoğrafçılıkta yaygın olarak kullanılan örtücü tipi fotoğraf makinesinin gövdesi üzerinde yer alan, odak düzeyli örtücüdür. 35 mm. tek objektifli refleks fotoğraf makinelerinde bu tip örtücü sistemi kullanılır. Odak düzeyli örtücü, perdeli örtücü olarak da adlandırılır. Bu örtücü fotoğraf makinesinin gövdesinde, film düzleminin önünde yer alır. Bu sistem, film yüzeyine mümkün olduğu kadar yakında yer alan metal ya da bezden oluşan bir perdedir. Günümüzde çok yaygın olarak kullanılan 35 mm. tek objektifli refleks fotoğraf makinelerinde, örtücü sistemine elektronik olarak kumanda edilir. Örtücü, yatay ya da dikey olarak açılıp kapanan ve metal, plastik ya da titanyum folye- den oluşan bir perde sistemidir.

flA9SPX.png


Perdeli örtücü sistemi adından da anlaşılacağı gibi bir perde sisteminden oluşur. Sistem ray üzerinde hareket eden bir perdeden oluşur. Perde ise iki parçadan oluşur ve hareket halinde açılarak pozlamayı sağlar. Örtücü sistemindeki perde çoğu makinelerde yatay olarak hareket eder. Yukarıdan aşağıya doğru, dikey hareket eden modelleri de vardır. Bunların perdeleri metaldir. 35 mm. filmin görüntü alanı (24x36 mm.) dikey olarak daha kısa olduğu için dikey perde hareketiyle görüntü alanı yatay harekete göre daha çabuk taranır. Flaşla fotoğraf çekerken, yatay hareketli perde sisteminde en yüksek hız [SUP]1[/SUP]/60 kullanılırken dikey hareketli perde sisteminde [SUP]1[/SUP]/125 hız kullanılabilir. Örtücü değerleri, makinenin gövdesi üzerindeki bir sistemden kontrol edilir.
 
Üst